Polonya’nın Askeri Hazırlığı ve Sınırlı Mühimmatı
Sky News’e konuşan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, savaş deneyiminin kilit bir faktör haline geldiğini söyledi. “Bizim 810 İHA’dan 700’ünü, Polonyalıların ise 19 İHA’dan 4’ünü imha ettiğini düşünürsek, büyük bir saldırı durumunda insanları koruyamayacakları açıktır.” dedi. Polonya topraklarına insansız hava araçlarının girmesi ve Zelenski’nin açıklamaları, Polonya ordusunun gücü hakkında soru işaretlerine yol açtı.
NATO’NUN KİLİT BİR ÜYESİ
Polonya, Avrupa’nın en güçlü askeri güçlerinden biri olup, özellikle ittifakın doğu sınırındaki konumu ve Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından hızlanan modernizasyonu nedeniyle NATO’nun önemli bir üyesidir. 2025 Küresel Ateş Gücü (GFP) endeksine göre Polonya, 0,3776’lık genel güç endeksiyle dünyadaki 145 ülke arasında 21. sırada yer alıyor. Daha düşük bir puan daha güçlü bir orduyu işaret eder; bu sonuç, 2011’deki 24. sıraya kıyasla bir gelişmeyi ve hızlı modernleşmeyi yansıtıyor.
NATO’DAKİ ÜÇÜNCÜ ORDU
Avrupa’da üçüncü büyük orduya (Türkiye ve Ukrayna’dan sonra) sahip olan Polonya, on yılın sonuna kadar toplam asker sayısını 300 bine, yedekler dahil 500 bine çıkarmayı planlıyor. Polonya, savunmaya büyük yatırımlar yapıyor ve 2025 yılına kadar GSYİH’nın %4,7’sini (45 milyar dolardan fazla) NATO’daki en yüksek paya ayırmayı hedefliyor. Polonyalı liderler bu tür yatırımları, “Tarih bize her şeye hazır olmamız gerektiğini öğretti” sözleriyle gerekçelendiriyor.
Polonya Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri beş kuvvetten oluşuyor: Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Özel Kuvvetler ve Toprak Savunması. Polonya’nın 200.000’den fazla aktif görevde askeri bulunuyor; bu rakam onu ABD ve Türkiye’den sonra NATO’nun üçüncü büyük ordusu yapıyor. Ayrıca Toprak Savunması dahil yaklaşık 400.000 yedek asker var ve bu sayı 500.000’e kadar çıkabiliyor.
2,4 MİLYONA KADAR İNSANI HAREKETE GEÇİREBİLİR
Dört yıl sürecek uzun bir çatışma durumunda Polonya’nın 2,4 milyon kişiyi eğitim ve teçhizatla seferber edebileceği tahmin ediliyor. Silah ve teçhizat envanteri hızla değişiyor; birçok sipariş verildi. En önemli unsurlar arasında Leopard 2, PT-91 Twardy ve M1 Abrams dahil yaklaşık 800 tank bulunuyor. Polonya yaklaşık 100 savaş uçağına (F-16 ve MiG-29 dahil) sahip ve 2030 yılına kadar 32 F-35’e ulaşmayı planlıyor. Ayrıca 96 AH-64 Apache taarruz helikopteri siparişi dahil olmak üzere yaklaşık 100 helikoptere sahip. Donanma iki fırkateyn, bir korvetten oluşuyor ve denizaltısı yok; donanma, ordunun en az donanımlı birimi olarak değerlendiriliyor.
MÜHİMMAT STOĞU YOK
Polonyalı askeri analist Michael Czulda uyarıyor: “Polonya etkileyici bir orduya sahip, ancak uzun vadeli bir çatışma için yeterli mühimmat tedarikinden yoksun. Ekipmanlarının yaklaşık yüzde 50’si hâlâ Sovyet menşeli, bu da NATO standartlarına entegrasyonunu zorlaştırıyor.” Polonya Ulusal Güvenlik Ofisi Başkanı Dariusz Łukowski, bu yaz yaptığı açıklamada Polonya ordusunun NATO takviye kuvvetleri gelene kadar iki hafta boyunca düşman saldırısına karşı koyacak kadar erzak bulundurduğunu söyledi. Analistler, Polonya örneğinin güçlü bir ordu kurmanın uzun ve karmaşık bir süreç olduğunu gösterdiğini belirtiyor; piyasadaki en iyiyi satın almak tek başına yeterli değil.
ABD’nin Avrupa’daki eski kuvvetleri komutanı Ben Hodges, Defense News’e verdiği röportajda, “Polonya’nın etkileyici sayıda askeri var, ancak karmaşık operasyonlar için gereken eğitim derinliğinden yoksun. Simülasyonlara ve ortak NATO tatbikatlarına yatırım yapmaları gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.
EN BÜYÜK SORUN – ENTEGRASYON
Amerikalı askeri analist Michael Kofman en büyük sorunun entegrasyon olduğunu vurguluyor. “Polonya, Sovyet ekipmanlarını hızla HIMARS ve F-35 ile değiştirerek yüksek teknolojili savaş kabiliyetine kavuşuyor. Ancak bu kadar çok farklı sistemin (Amerikan, Kore vb.) entegre edilmesi lojistik açıdan kabuslara yol açıyor.”
Polonya toplumunda ve siyasetinde, ülkenin askeri açıdan mümkün olduğunca güçlü olması gerektiği konusunda bir bölünme yok. Ekonomik gücü ve jeopolitik konumu ile Kaliningrad üzerinden Ukrayna, Belarus ve Rusya ile sınır komşusu olması, rahatlamaya yer bırakmıyor.
RUSYA’NIN BAŞLICA RAKİBİ
Polonya, son yirmi yıldır AB ve NATO içinde Doğu Avrupa ülkelerinin çıkarlarını savunmada lider konumunda; Rusya’nın başlıca rakibi ve ABD’nin müttefikidir. Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik saldırganlığının başlamasından bu yana Polonya, Ukrayna devletine lojistik ve askeri destek sağladı ve Ukraynalı mültecilere insani yardım sundu; bu durum Polonya’nın Batı bloğu içindeki konumunu güçlendirdi.
2035 yılına kadar hazırlanan askeri kalkınma planı, o tarihe kadar Rusya ile bir savaş çıkmayacağı varsayımıyla hazırlandı. Plan teknik modernizasyon programı ve aktif asker sayısının neredeyse yarım milyona çıkarılmasını içeriyor. Son dönemde Polonya’nın kendi nükleer cephaneliğine sahip olmaması nedeniyle Fransa’dan nükleer kalkan talep etmeyi düşündüğü bildirildi; bu, Rusya’ya kıyasla önemli bir zayıflık olarak gösteriliyor.
HER POLONYALIYA ASKERİ EĞİTİM
Polonya Başbakanı Donald Tusk, ordunun hızlandırılmış modernizasyonunu güçlü şekilde destekliyor. Parlamentoya yaptığı konuşmada Polonya’nın şu anda II. Dünya Savaşı’ndan bu yana açık çatışmaya en yakın ülke olduğunu belirtti. Tusk, diğer hususların yanı sıra her yetişkin erkeğin askeri eğitimden geçmesi gerekeceğini söyledi. “Polonya farklı senaryolara hazırlıklı olmalı. Ordumuz her türlü tehdidi savuşturabilmeli.” ifadelerini kullandı.