Kabotaj Kanunu: Denizlerde Milli Egemenliğin 100 Yılı
Yürürlüğe girişinin 100. yılını kutladığımız Kabotaj Kanunu, Osmanlı Devleti’ni içeriden çürüten kapitülasyonlara karşı Cumhuriyetin verdiği en güçlü egemenlik cevabıdır. Bu kanun, Türk denizcileşme hamlesinin başlangıcı ve bağımsız denizciliğin hukuki ile stratejik temelini oluşturur.
Osmanlı’nın denizcilikte geri kalmasının başlıca nedenlerinden biri, yabancılara tanınan kapitülasyonlardı. Limanlardan ticaret filosuna, tersanelerden deniz ticaretine, hatta deniz ticaret hukukuna kadar uzanan geniş bir alan zamanla yabancıların kontrolüne bırakıldı. Denizlerde egemenliğini kaybeden bir devlet, ekonomik bağımsızlığını da büyük ölçüde kaybetti.
“DENİZLERDE BAĞIMSIZLIK”
Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması Türkiye’nin siyasi ve ekonomik bağımsızlığını tesis etti. Kabotaj Kanunu ise bu bağımsızlığı denizlerde fiilen hayata geçirdi; Türkiye kıyılarındaki yük ve yolcu taşımacılığı ile diğer ticari deniz faaliyetlerini Türk bayrağına ve Türk vatandaşlarına tahsis ederek milli egemenliği denizlere taşıdı.
“KABOTAJ ZAYIFLARSA…”
Bugün Kabotaj Kanunu’nun koruyucu ruhunun çeşitli uygulamalarla aşındırıldığını belirten yetkililer, şu gelişmelere dikkat çekmektedir: limanların özelleştirilmesi; stratejik limanlarda artan yabancı finansal kontrol; römorkaj hizmetlerinin devlet tekelinden çıkarılması; Türk Uluslararası Gemi Sicili (TUGS) kapsamında yabancı personel istihdamı; petrol, sondaj, sismik araştırma ve FSRU filolarında yabancı personel çalıştırılması. Bu uygulamalar kabotaj rejimini zayıflatan gelişmeler arasında sayılmaktadır.
Kabotaj yalnızca ekonomik bir düzenleme değildir; denizlerde egemenliğin hukuki ifadesi ve Mavi Vatan’ın omurgasıdır. Kabotaj zayıflarsa denizcileşme zayıflar; denizcileşme zayıflarsa Mavi Vatan’ın dayandığı ekonomik ve stratejik güç de zayıflar.