IUCN Kırmızı Listesi Güncellemesi: Antarktika Türlerinde Kritik Durum
Dünya’nın en büyük çevre ağı IUCN, Tehdit Altındaki Türler Kırmızı Listesi‘ni güncelledi. Güncelleme sonucunda imparator penguenleri ve Antarktika kürklü fokları artık “nesli tehlike altında” kategorisinde yer alıyor.
Penguen Nüfusunda Hızlı Düşüş: İnsan Kaynaklı İklim Değişikliği Öne Çıkıyor
Daha önce “tehdide yakın” olarak sınıflandırılan imparator penguenleri, 2009-2018 yılları arasında yaklaşık %10 nüfus kaybı yaşadı. Deniz buzunun beklenenden erken çözülmesi sonucu yavru penguenler soğukta donuyor veya sulara düşüyor. IUCN, mevcut gidişatın sürmesi halinde imparator penguen nüfusunun 2080’lere kadar yarıya inebileceğini öngörüyor.
IUCN Penguen Uzmanlar Grubu’ndan Dr. Philip Trathan durumu şöyle özetledi: “Farklı risk faktörlerini titizlikle değerlendirdik ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin imparator penguenleri için en ciddi tehdit olduğu sonucuna vardık. İlkbaharda erken buz çözülmesi, Antarktika’daki kolonileri şimdiden etkiliyor.”
Antarktika Kürklü Foklarında Dramatik Azalma
Antarktika kürklü foklarının durumu da kritik. IUCN verilerine göre 1999’da yaklaşık 2 milyon 187 bin olan olgun birey sayısı geçen yıl 944 bine geriledi. 26 yılda yüzde 50’yi aşan bu düşüş, türü “en az endişe verici” kategorisinden doğrudan “nesli tehlike altında” sınıfına taşıdı.
Tasmania Üniversitesi’nden Profesör Mary-Anne Lea bu tabloyu mesleki kariyerinin en sarsıcı gelişmesi olarak nitelendirdi: “Bir zamanlar son derece kalabalık olan bu türün nesli tehlike altında listesine gireceğini kariyerimde hiç beklemezdim.” Lea, düşüşün temel nedenini okyanus sıcaklığının artması ve buz örtüsünün erimesiyle krillin azalmasına bağladı. Antarktika kürklü foklarının, penguenlerin ve diğer deniz memelilerinin başlıca besin kaynağı olan kril, değişen koşullarda farklı bölgelere dağılıyor; bu da avcı türlerin hayatta kalma stratejilerini köklü biçimde zorluyor.
Kuş Gribi Fil Foklarında Ağır Kayıplara Yol Açtı
Kırmızı Liste güncellemesinde yalnızca iklim değişikliği değil, hastalık da gündemde. Daha önce “en az endişe verici” kategorisinde yer alan güney fil fokları artık “savunmasız” statüsünde. Ölümcül H5 kuş gribi salgınları, bazı kolonilerde yavrular arasındaki ölüm oranını %90’a taşıdı. Geçen yılın sonlarında Güney Okyanusu’ndaki Heard Adası’na giden Avustralyalı araştırmacılar, kıyılarda yüzlerce ölü fil foku gözlemledi.
Özel Koruma Talepleri ve Çağrılar
WWF Avustralya’nın okyanus koruma direktörü Emily Grilly, Japonya’da önümüzdeki ay yapılacak Antarktika Antlaşması Danışma Toplantısı öncesinde ülkelere çağrıda bulundu. Grilly, imparator pengueni ve Antarktika kürklü fokuna “özel koruma altındaki tür” statüsü verilmesini talep etti ve mesajını net biçimde iletti: “Fosil yakıtlardan uzaklaşmamız gerekiyor. Bu türleri hedefli koruma önlemleriyle desteklemezsek nüfus düşüşü durmayacak; bu da yıkıcı boyutlara ve olası soy tükenmelerine yol açabilir.”
Özel koruma statüsü, söz konusu türleri endüstriyel balıkçılık ve turizm faaliyetlerine karşı da güvence altına alacak, böylece nüfusların devamlılığı için ek koruma mekanizmaları sağlanmış olacak.