Zülal Koçer’in Özel Haber Analizi
Ekonomi yönetimi, geçtiğimiz hafta Orta Vadeli Programı açıklayarak önümüzdeki üç yılın planlarını belirledi. Bu program, yatırımların yanı sıra tasarruf önlemlerini de içermektedir. Tasarruf detayları, Resmi Gazete’de yayımlanan 2026-2028 Bütçe Hazırlama Rehberi‘nde yer almaktadır.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan rehber, kamuda çalışan milyonlarca kişinin haklarını etkileyebilecek çeşitli hedefler barındırmaktadır. Örneğin, ‘Fazla çalışma, ek çalışma, ödül ve ikramiyeler gibi ödemeler nedeniyle ortaya çıkacak ödenek talebi asgari seviyede tutulacaktır’ ifadesi bu hedeflerden biridir.
Kamu Çalışanlarını Bekleyen Dönem: Uzman Değerlendirmeleri
Bütçe Hazırlama Rehberi’nin kamu çalışanları için ne anlam ifade ettiği ve kısıtlamaları getiren maddeler, Çalışma Ekonomisi Uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik ile Eğitim Sen İstanbul 6 Nolu Üniversiteler Şubesi’nden Akademisyen Levent Dölek tarafından halktv.com.tr’ye değerlendirilmiştir.
Prof. Dr. Aziz Çelik’e göre, bu rehber daha sıkı bir maliye politikası uygulayacak ve kamuda tasarruf devam edecektir. Çelik, ‘Bu kısıntılar çalışanların haklarını daraltacak yönde’ diyerek ekledi: ‘Kemer sıkma ve kamu harcamalarını daraltma yönünde çok sayıda hedefe yer veriliyor.’ Çelik, bu maddeleri şöyle sıraladı.
Ödenek Kısıtlamalarının Potansiyel Etkileri
Levent Dölek, kemer sıkma maddelerinin özlük haklarında doğrudan kayıp yaratmadığını, ancak ‘Tüm dönem boyunca birçok işin ödenek yok denilerek reddedilmesine neden olacağını’ belirtti. Dölek, önceki dönemde kaldırılan personel servislerini hatırlatarak benzer daraltmaların olabileceğini vurguladı. Rehber hakkında Dölek, ‘Özetle maliye kamu kurumlarına bütçe için ödenek talebinde bulunurken kısıtlarınız bunlardır; onun dışında bütçede ne varsa o harcanacak, yıl içinde ek ödenek verilmeyecek’ değerlendirmesinde bulundu.
Kamu Çalışanlarını Etkileyebilecek Maddeler
Prof. Dr. Aziz Çelik, rehberde yer alan ve çalışanlar için kısıt getirebilecek maddeleri şu şekilde sıraladı:
- Mevcut personelin etkin ve verimli çalışması sağlanacak, âtıl personel oluşmasına izin verilmeyecek ve açıktan atama talepleri asgari seviyede tutulacaktır.
- Kanundan doğan mecburi yükümlülükler hariç, bir önceki mali yıldaki kadro ve pozisyon sayılarındaki azalma kadar yeni kadro ve pozisyon ihdas veya kullanım talebinde bulunulabilecektir.
- Fazla çalışma, ek çalışma, ödül ve ikramiyeler gibi ödemeler nedeniyle ortaya çıkacak ödenek talebi asgari seviyede tutulacaktır.
- Döner sermayelere ait vizeli kadro ve pozisyonlarda görev yapan personelin ücretleri döner sermayeden ödeneceğinden, bütçeden ödenek teklif edilmeyecektir.
- Doğum yardımı ödeneği için bütçeden herhangi bir ödenek teklifinde bulunulmayacaktır.
- Geçici Süreli Çalışanlar için ayrılan ödenekler aşılamayacak, yıl içinde ödenek eklenemeyecek, başka tertiplerden aktarılamayacak ve ödenek üstü harcama yapılamayacaktır.
- Toplu taşıma olan yerlerde personel servisi hizmeti sonlandırılacak, mevcut sözleşmeler bitimine kadar devam edebilecek olsa da sözleşme süresinin bitimine kadar süreyle ödenek teklifinde bulunulmayacaktır. Toplu taşıma olmayan yerlerde ise en etkin ve ekonomik yöntemler tercih edilecektir.
- Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılan Transferlerin kısılması: Sosyal Güvenlik Kurumunun tahsilatını artıracak ve giderlerinde tasarruf ve etkinlik sağlayacak tedbirlere ağırlık verilecek ve bütçeden bu kuruluşa yapılacak transferler asgari düzeyde tutulacaktır.
- Kamu İktisadi Teşebbüslerine Yapılan Transferler: Kamu iktisadi teşebbüslerine bütçeden yapılacak transferler, bu kuruluşların verimlilik ve karlılıklarını artırmalarını teşvik etmek amacıyla ve özelleştirme uygulamaları da dikkate alınarak en az seviyede tespit edilecektir.
- Kanundan doğan mecburi yükümlülükler dışında, bir önceki mali yılda emeklilik, istifa ve ölüm gibi nedenlerle meydana gelen azalma kadar yeni kadro ve pozisyon ihdas veya kullanım talebinde bulunulabilecektir. Bu, genel personel sayısının artırılmaması veya sınırlı tutulması hedefini göstermektedir.
- Fazla çalışma, ek çalışma, ödül ve ikramiyeler gibi ödemeler nedeniyle ortaya çıkacak ödenek talebi asgari seviyede tutulacaktır. Bu, personel maliyetlerini düşürmeyi hedeflemektedir.
- Geçici Süreli Çalışanlar (vizesiz geçici işçiler, aday çıraklar, stajyer öğrenciler, usta öğreticiler, kısmi zamanlı çalışan öğrenciler ve ders ücreti karşılığında görevlendirilenler gibi personele yapılan ücret ödemeleri) için ayrılan ödenekler aşılamayacak, yıl içinde ödenek eklenemeyecek, başka tertiplerden aktarılamayacak ve ödenek üstü harcama yapılamayacaktır. Bu, geçici personel giderlerinde katı bir bütçe disiplini sağlanmasını hedeflemektedir.