İTO Bütçesinden Yükselen Soru İşaretleri: Harcamalar, Şeffaflık ve TUGEV’e Aktarılan 90 Milyon
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç’in adını duymayanlar da son olarak yurt dışından 30 Euro gümrük muafiyeti uygulamasının kaldırılmasını “müjde” diye nitelemesiyle tanıdı. Bu açıklama gençlerin ve birçok vatandaşın tepkisini çekti. Peki Avdagiç, memleket ekonomisini ve yerli tüccarları düşündüğünü söylerken, yönetimini yürüttüğü kurumun milyonlarca liralık bütçesini nasıl harcıyor? Üyeler gelir-gider kalemlerinin ayrıntılarına ulaşabiliyor mu?
Kısa cevap: Hayır. 800 bini aşan üyesiyle dünyanın en büyük ticaret odalarından biri olan İTO’nun aidat gelirleri, bütçe, gelir-gider tabloları resmi olarak kolayca erişilebilir değil. Lafta kamuya açık olsa da bu bilgileri bulmak güç.
Avdagiç’in yurt dışı alışverişine dair açıklamalarının tartışıldığı sırada, 26 Aralık’ta yapılan olağanüstü meclis toplantısında yeni bütçe görüşüldü. Toplantıda bazı üyeler kürsüden kalem kalem harcamaların detayını sordu. Sorular dikkat çekiciydi. Gelin, toplantıda gündeme gelen ve belgelerde yer alan harcama kalemlerini madde madde aktaralım:
- Hediyelik harcamaları: İTO yönetimi 2025 yılında “hediyelik” başlığı altında toplam 30.598.000 TL harcamış. Kime alınmış olduğu, hangi kişi veya kurumlara verildiği açıklanmadı; üyeler bu sorunun yanıtını istedi.
- Yurt dışı seyahat giderleri: Toplamda yüksek bir tutar göze çarpıyor. Özellikle “Diğer kişiler seyahat ve konaklama” başlığı altındaki harcamalar dikkat çekti. İTO yöneticileri ve üyeleri dışında belirtilen “diğer kişiler”in kim olduğu açıklanmadı. Bu kişilerin konaklaması için 8.000.000 TL, uçak biletleri için 9.000.000 TL harcanmış.
- Panel, seminer ve danışmanlık giderleri: İTO’nun 2025’te düzenlediği panel ve seminerlere harcanan tutar 4.064.000 TL olarak kaydedilmiş. Bu etkinlikler için yapılan danışmanlık hizmeti ödemeleri ise 21.023.000 TL. Danışmanlıkların hangi firmalardan, hangi hizmet karşılığında alındığı açıklanmadı.
- Bilgiyi geliştirme ve yazılım giderleri: “Bilgiyi geliştirme” başlıklı kalemin toplam maliyeti 126.584.000 TL. Bu kalem içinde yazılım için ödenen tutar 110.000.000 TL olarak yer alıyor. Her yıl yazılım alınıp alınmadığı belirsizliğini koruyor. Ayrıca yazılım bakımı için 14.000.000 TL ödeme yapılmış.
- Bilginin ticarileştirilmesi: İTO’nun bilgi satışıyla ilgili görünen bu kalemde gider kaydedilmiş; tutarı 90.899.000 TL. Yapılan yatırımlardan elde edilen gelirlerin ne olduğu ya da bu harcamanın geri dönüşünün nasıl hesaplandığı açıklanmadı.
- Garsonlar kalemi: Bütçede “garsonlar” olarak geçen bir harcama kalemi bulunuyor. İTO yönetiminin garsonlara ödediği tutar 12.121.000 TL. Üyeler bu harcamanın niteliğini, bunun sürekli bir hizmet alımı mı yoksa günlük ihtiyaçlara yönelik mi olduğu ve hangi şirketlerle çalışıldığı gibi sorular yöneltti.
- Kamuoyu oluşturma harcaması: Bu kalemin tutarı 43.690.000 TL. Reklam veya kampanya kapsamında mı harcama yapıldığı, kime ödeme yapıldığı ve hangi çalışmaların yürütüldüğü açıklanmadı.
Ve en dikkat çekici kalemlerden biri: İTO bütçesinden geçen yıl Turizm Geliştirme ve Eğitim Vakfı’na (TUGEV) aktarılan 90.825.000 TL.
TUGEV’in kısa tarihi ve bağlantısı: Vakıf 1984 yılında Vehbi Koç, Semahat Arsel, Mehmet Kemal Dedeman başta olmak üzere 17 kişi ve kurum tarafından kurulmuş; İTO ile ilişkilendirilen bir yapı olarak turizm alanında eğitimli personel yetiştirmeye katkı sunmayı amaçlamıştı. Zaman içinde devletin okullar açması ve turizmcilerin birliklerinin bu alanda rol üstlenmesiyle vakfın rolü değişti.
Önemli olan bir başka husus: TUGEV’in başkanı İTO Başkanı Şekib Avdagiç. Yönetim kurulunda ise İTO Başkan Yardımcısı olan turizmci Bahadır Yaşık da yer alıyor. Yani İTO, kendi yönetimindeki vakfa 90.825.000 TL aktarmış. Toplantıda üyeler bu paranın niçin verildiğini, hangi turizm çalışmalarının yapıldığını ve yapılan çalışmanın sonuçlarının ne olduğunu sordular; net bir açıklama getirilmedi.
Toplantıda sorulan ve halen yanıt bekleyen sorular şunları içeriyor: Bu kalemler hangi ihtiyaç veya projeye karşılık geldi? Harcamalar hangi firmalara yapıldı? Yapılan ödemelerin sözleşme, fatura ve raporları kamuoyuna ne zaman açıklanacak? Üyelerin aidatları ve ödedikleri tutarların kullanımına dair ayrıntılı şeffaflık talebi devam ediyor.
İTO’nun yıllık mali tabloları, gelir-gider dökümleri ve bu tür büyük kalemlere ilişkin açıklamaların herkesin erişebileceği şekilde yayımlanması, üyelerin ve kamuoyunun güveninin sağlanması açısından önem taşıyor. Meclis gündeminde bu soruların tartışılmaya devam edeceği anlaşılıyor.