İran’da Ekonomik Kriz ve Yükselen Gösteriler: 11. Günde Şiddetli Çatışmalar ve İnternet Kısıtlaması
İran genelinde ekonomik kriz nedeniyle başlayan gösteriler, 11. gününde daha da şiddetlenerek devam ediyor. Silahlanan protestocuların bir kısmı polis ekipleriyle çatışırken halk, Devrim Muhafızları için dikilen heykelleri devirdi ve ateşe verdi. Eylemciler, İran bayraklarını parçaladı, ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in afişlerini yırtarak ateşe verdi.
34 gösterici hayatını kaybetti iddialarına göre, rejim karşıtı protestolar ülkenin 31 eyaletinin tamamına yayıldı ve 111 farklı kent ile köyde halk sokakları doldurdu. Barikatlar kuruldu ve kavşaklar yakıldı. İnsan hakları kuruluşlarının açıkladığına göre, en az 34 gösterici ve 4 güvenlik personeli hayatını kaybetti.
İran hükümeti interneti kesti başlığı altında, protestolar sürerken Rıza Pehlevi’nin İran askerlerine saf değiştirme çağrısı yaptığı bir video yayınladığı bildirildi. Pehlevi’nin konuşması 80 milyon kez görüntülendi. Pehlevi halkı sokaklara davet ederken konuşması megafonlarla duyuruldu. Bandar Abbas’ta yaşanan olayda Pehlevi, askerleri protestocuların yanında yer almaya çağırdı ve askerlerin bir karekodu okutması halinde bunların “devrime katıldığını” belirtti; Pehlevi, “Bu sizin son şansınız” sözlerini kullandı. Bu gelişmeler üzerine İran hükümeti ülkenin yaklaşık yüzde 70’inde interneti kesti. NetBlocks internet gözlemevi platformuna göre, ülkenin kendi ağı yerel düzeyde aktif kalırken küresel internet bağlantısı koptu. Hükümet baskısının artmasıyla muhalifler VPN kullanarak internete erişmeye çalışıyor.
“Mollalar defolacak” sloganları eşliğinde devam eden olaylar, 28 Aralık’ta Tahran’da başladı. Esnaf, yerel para birimi riyalin dolar karşısındaki aşırı değer kaybını protesto etti. Yıllık enflasyonun yüzde 40 seviyelerine kadar yükselmesi, nükleer program yaptırımları ve kötü yönetimin ekonomiyi derinden sarstığı belirtiliyor. Lordegan kasabasında iki polisin silahlı kişiler tarafından öldürüldüğü açıklanırken, polisin kalabalıkları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve mermi kullanması protestoların şiddetini artırdı. Eylemciler, polislerden ele geçirdikleri silahları ve molotof kokteyllerini kullanarak güç gösterisine girişti.
Üniversite öğrencilerinin katılımıyla protestolar siyasi bir kimlik kazandı; kalabalıklar dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in düşürülmesi, hatta öldürülmesi için slogan attı. Abadan kentinde dini yönetime yönelik sert tepkiler yükselirken göstericiler, “Top, tüfek, havai fişek, mollalar defolacak” sloganlarıyla yürüdü.
Trump müdahale sinyali vermişti başlığı altında, hükümet yetkililerinin olayları bastırmak için hem ekonomik hem adli adımlar attığı; Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Cafer Kampana’nın barışçıl eylemcilere dokunulmayacağını söylediği bildirildi. Kampana, yaptığı açıklamada, “Ateşli silahlar veya bıçaklarla karakollara ve askeri tesislere saldıranlar isyancıdır ve biz protestocuları bu isyancılardan net bir şekilde ayırmalıyız” ifadelerini kullandı. Devlet medyası, hayat pahalılığını azaltmak amacıyla vatandaşlara aylık yedi dolarlık bir yardım yapılacağını duyurdu. Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump’ın, eylemcilere şiddet uygulanması durumunda müdahale sinyali verdiği belirtiliyor.
