Enflasyon, en genel ve basit tanımıyla bir malın veya hizmetin fiyatının istikrarlı şekilde yükselmesidir. Bu yükselişin tüketiciye yansıması ise alım gücünün düşmesi şeklinde olmaktadır. Bu sebeple olumsuz bir durumdur ve belli başlı önlemler alınarak kontrol altına alınabilmektedir. Bu noktada da enflasyona sebep olan durumun tespiti önem arz eder.
Enflasyon Neden Olur?
Enflasyon, birden fazla sebepten kaynaklı olarak ortaya çıkabilmektedir. Bu sebeple enflasyonunun kaynağının bulunması için gerekli analizlerin yapılması gerekir.
Bir ekonomide enflasyon oluşmasının temel olarak 4 nedeni vardır:
1-Talep Enflasyonu
2-Maliyet Enflasyonu
3-Para Arzı
4-Enflasyon Beklentileri
1-Talep Enflasyonu
Herhangi bir ekonomik olumsuzluk olmamasına rağmen oluşabilen enflasyon çeşididir. Talep enflasyonu, adından da anlaşılacağı üzere bir mala veya hizmete talebin artması durumunda ortaya çıkabilecek enflasyondur. Çünkü talebin karşılanamaması gibi durumlarda o malın veya hizmetin fiyatında yükseliş meydana gelebilmektedir.
Talep enflasyonu; mal ve hizmet arzının, toplam talebin artış hızına ayak uyduramaması hâlinde ortaya çıkar. Bu gibi durumlarla, genellikle ekonominin toparlanma sürecine girdiği ve işsizlik oranlarında azalma yaşandığı dönemlerde karşılaşılır.
2-Maliyet Enflasyonu
Bir malın veya hizmetin sunulabilmesi için belli bir maliyet ortaya konulmaktadır. Bu maliyetlerdeki artış, malın veya hizmetin fiyatının artmasına sebebiyet verebilmektedir. Bu durum ham madde fiyatlarındaki artış veya personel giderleri gibi durumlar olabilir. Özellikle dövizde meydana gelen artışlar, maliyet enflasyonuna sebebiyet verebilmektedir.
Maliyet enflasyonu, petrol ve gıda gibi emtia fiyatlarının yükselmesi veya doğal afetler gibi nedenlerle üretim maliyetlerinde artış yaşanması sonucunda ortaya çıkar. Bu tür durumlarda, toplam arz azalır ve akabinde fiyatların genel seviyesinde yükselme yaşanır.
3-Para Arzı
Para arzının artması, enflasyonun oluşmasındaki bir başka unsurdur. Bu durumda, yatırım ve tüketim harcamaları artarak fiyatlar üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşur.
Para arzı, bir ülke ekonomisindeki tüm para birimlerinin ve diğer likit varlıkların ölçüm tarihindeki toplamıdır. Para arzı, dolaşımdaki tüm nakit parayı ve hesap sahibinin kolayca nakde çevirebileceği tüm banka mevduatlarını içerir. Ekonomiyi istikrara kavuşturmak için bankacılık düzenleyicileri, politika değişiklikleri ve düzenleyici kararlar yoluyla mevcut para arzını artırır veya azaltır.
4-Enflasyon Beklentileri
Tüketici ve üreticilerin gelecekte fiyatların yükselmeye devam edeceği yönündeki beklentileri; enflasyonun oluşmasındaki diğer bir etkendir. Bu tür beklentiler, ücret talepleri aracılığıyla mal ve hizmet fiyatlarının artmasına neden olur.
Enflasyonun Etkileri
Enflasyon, kağıt üzerinde bakıldığında basit gibi görünse de kısa ve uzun vadede birçok olumsuz duruma sebebiyet verebilmektedir. Enflasyon, öncelikli olarak alım gücünü düşüren bir durumdur. Örneğin; 100 TL’ye alınan bir ürünün belli bir zaman olsa aynı parayla alınamıyor olması, alım gücünün düşmesi anlamına gelmektedir. Bu da yaşam konforunu olumsuz yönde etkilemektedir.
Bir diğer durum ise fiyat istikrarının bozulmasıdır. Bunun sonucunda ise işletmeler uzun vadeli plan yapmakta zorlanırken ekonomik olarak büyümeleri de yavaşlar.