Emekli Maaşlarında 6 Aylık Kümülatif Artış ve Memur Emeklisine Yansıma Tartışması
TÜİK dün haziran ayı enflasyon verisini açıkladı. Bu gelişmeyle birlikte milyonlarca emeklinin enflasyon farkı da kesinlik kazandı. SSK ve Bağ-Kur emeklileri, maaşlarında yalnızca resmi enflasyon oranı kadar artış görecek; memur emeklileri ise mevcut toplu sözleşme hükümleri nedeniyle resmi oranın bile gerisinde kalarak negatif bir farkla karşılaşma riskiyle yüzleşti.
Türkiye Gazetesi yazarı ve sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, bugünkü köşesinde milyonların beklediği zam oranlarını ve Ankara kulislerinde konuşulan son durumu değerlendirdi. Karakaş, kamuoyunda şu başlıca soruların yanıtlarının arandığını aktardı:
- En düşük emekli maaşı uygulamasının geleceği ne olacak?
- Resmi enflasyonun gerisinde kalan memur emeklileri için bir eşitleme adımı atılacak mı?
- 2023 yılından bu yana vadedilen seyyanen zam nihayet hayata geçirilecek mi?
- Yüksek prim ödeyerek yıllarca emek verenlerin refah payı talepleri karşılanacak mı?
Karakaş, durumu bir benzetmeyle özetledi: “Eski bir darbımeselde denildiği gibi; ‘Aşure yemeye giden, kaşığını cebinde taşır.'” Emekli ve memur beklentisinin net olduğunu vurgulayan yazar, hak mücadelesinde eksiksiz ve adil bir sonuç alınmaması halinde TÜİK tarafından açıklanan rakamların ve toplu sözleşme hükümlerinin, cüzdanlardaki sıkıntıyı gidermeye yetmeyeceğini belirtti.
6 Aylık Enflasyonun Seyir Defteri
TÜİK verilerine göre 2026 yılının ilk yarısını kapsayan ocak–haziran dönemindeki kümülatif artış oranı kesinleşti. Yılın ilk beş aylık döneminde biriken yüzde 16,60’lık artışa haziran ayındaki yüzde 0,99’luk veri eklendi. Ortaya çıkan 6 aylık toplam yüzde 17,76’lık kümülatif enflasyon, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşlarına yasal hakları gereği doğrudan yansıyacak net güncellemedir.
Toplu Sözleşme Masasında Büyük Adaletsizlik
SSK ve Bağ-Kur emeklileri için bu matematiksel tablo adil bir güncelleme sağlarken, memur emeklileri ve aktif memurlar için toplu sözleşme hükümleri farklı bir sonuç üretti. Mevcut toplu sözleşme gereği memur emeklileri ve çalışan memurların altı aylık güncelleme oranı yüzde 13,52 olarak belirlendi. Bu durum memur ve memur emeklisini resmi enflasyon oranının tam yüzde 4,24 gerisine düşürdü. Karakaş, verilerin yalan söylemeyeceğini belirterek bu yüzde 4,24’lük kaybın memur emeklisinin geçim zorluklarını derinleştireceğini ve bu kitlenin negatif bir güncellemeyle karşı karşıya bırakıldığını vurguladı.
Taban Maaş ve Çok Prim Ödeyenin Paradoksu
Son dönemde ekonomi yönetiminin en düşük emekli maaşı sistemini sonlandırıp yalnızca sosyal yardıma ihtiyaç duyanlara destek vereceği iddiaları endişe yaratmıştı. İktidarın TBMM’ye sunduğu kanun teklifi kapsamında, taban aylık 20.000 TL üzerinden kümülatif artış yapıldığı; en düşük emekli maaşının 23.552 TL seviyesine yükseltildiği hatırlatıldı. Karakaş, bu formülün yeni bir adaletsizliği beraberinde getirdiğine dikkat çekti: 2019’da yaklaşık 800 bin kişiyi kapsayan taban maaş uygulaması bugün 5 milyondan fazla emekliyi kapsıyor.
Kök maaşı en alt seviyede olanlar devletten neredeyse yüzde 100 oranında destek alırken; uzun yıllar sistemde kalarak yüksek prim ödeyen milyonlarca emekliye devlet desteği yansımıyor. Kök aylığı 20.000 TL ve üstünde olan kesim, sisteme daha fazla katkı sağlamış olmalarına rağmen uygulamayla dezavantajlı duruma düşüyor. Kulislerden edinilen bilgiye göre temmuz ayında bu gruba herhangi bir refah payı verilmesi planlanmıyor.
Seyyanen Zam Vaadi Rafa Mı Kalktı?
Memur emeklilerine 2023’ten bu yana defalarca vaat edilen seyyanen zam bu temmuzda hayata geçirilmiş görünmüyor. İlk açıklandığı dönemde 8.077 TL olarak duyurulan bu seyyanen artış tutarı, aradan geçen süredeki kümülatif hesaplamalarla bugün 22.000 TL sınırını aşmış durumda. Hâlihazırda en düşük memur emeklisi aylığı 27.877 TL seviyesinde. Eğer söz verilen seyyanen zam gerçekleşseydi ve yüzde 13,52’lik temmuz zammına eklenmiş olsaydı, en düşük memur emeklisinin eline geçen tutar 57.000 TL’ye ulaşacaktı.
Kulislerde Ne Konuşuluyor?
Karakaş’ın kulislerden aktardığı bilgi net: “Toplu sözleşmede ne varsa, o kadar.” Masada memur emeklileri için ne bir seyyanen zam ne de ilave bir ödeme planlanıyor. Başkentte bu vaadin yerine getirileceğine dair işaret bulunmuyor. Masadaki tek zayıf umut ise; sayıları yaklaşık 2,5 milyon olan memur emeklilerinin maaş artış oranının en azından SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aldığı yüzde 17,76 seviyesine eşitlenmesi ihtimali. Ancak bu beklenti şimdilik zayıf ve cılız bir olasılık olarak değerlendiriliyor.