Staj ve Çıraklık Süremlerinde Eşitsizlik İddiası
Çalışanların emeklilik yolunda kanayan yarası haline gelen staj ve çıraklık dönemlerinin tüm çalışanlar için emeklilik hesabına dahil edilmemesi, “eşitsizlik” tartışmalarını beraberinde getirdi. Avukatlara ve hekimlere tanınan staj dönemlerini borçlanarak çalışma hayatına dahil etme hakkı, sanayide çalışan çıraklara tanınmıyor. Bu durum, emeklilik tarihinden emekli maaşına kadar ciddi değişikliklere neden oluyor.
SGK Başmüfettişi Karakaş’ın Değerlendirmesi
Emeklilik hesaplamalarında kritik öneme sahip olan çalışma başlangıcı ve sigorta prim gün sayısında hak kaybına neden olan bu sorun için çözüm bekleyen çalışanlar adım atılmasını isterken, SGK Başmüfettişi İsa Karakaş tek çözüm yolunun Anayasa Mahkemesi olduğunu açıkladı. Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında SGK sisteminde staj ve çıraklık dönemlerine ilişkin düzenlemenin Anayasa’nın eşitlik ilkesiyle çatıştığını savundu ve konunun uzun yıllardır gündemde olduğunu, vatandaşlardan sürekli aynı yönde sorular geldiğini belirtti.
Hangi Süreler Borçlanılabiliyor?
Karakaş, staj ve çıraklık dönemlerinin emeklilik hesabında tüm hesapları değiştirecek sürenin dahil edilip edilmeyeceği ve borçlanma hakkı tanınıp tanınmayacağı sorularının sosyal güvenlik sisteminin en hassas başlıklarından biri olduğunu ifade etti. Mevcut düzenlemenin “vicdanları rahatsız eden bir eşitsizlik” yarattığını dile getirerek, avukatlık stajı ve hekimlikte fahri asistanlık gibi sürelerin borçlanma kapsamında değerlendirildiğini, bu sayede sigortalılık başlangıcının geriye çekilebildiğini ve prim günlerinin artırılabildiğini hatırlattı.
Mavi Yaka ve Beyaz Yaka Arasındaki Fark
Buna karşılık sanayide, atölyelerde ve fabrikalarda çalışan çırak ve stajyerlerin bu haktan yararlanamadığını vurgulayan Karakaş, mesleki eğitim kapsamında çalışan aday çırak ve çırakların yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortasına tabi olduğunu, uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmediği için bu sürelerin emekliliğe sayılmadığını ifade etti.
Çözüm Olarak Anayasa Mahkemesi
ÇALIŞANIN DERDİNİ ÇÖZECEK TEK ÇAREYİ AÇIKLADI
Beyaz yaka ile mavi yaka arasında oluşan farkı eleştiren Karakaş, sanayide çalışan gençlerin en ağır şartlarda üretim yaptığını ancak buna rağmen borçlanma hakkından mahrum bırakıldığını belirtti. Anayasa’nın eşitlik ilmine dikkat çekerek, aynı nitelikte olmayan mesleki statüler için farklı uygulamalar yapılmasının hukuki tartışma yarattığını savundu. Avukat stajı ve hekimlik uygulamalarına tanınan hakların çıraklara verilmemesinin “eşitlik ilkesine aykırılık” oluşturduğunu ifade etti.
Hak Kaybı ve Sosyal Devlet İlkesi
“İşçi statüsü değildir” gerekçesinin çıraklar için hak kaybını açıklayamayacağını belirten Karakaş, sosyal devlet ilkesinin tüm vatandaşların alın terini eşit şekilde değerlendirmesi gerektiğini vurguladı. Karakaş’a göre staj ve çıraklık mağduriyetinin giderilmesi için somut bir yasal düzenleme ihtimali zayıf olduğundan, tek gerçekçi yolun Anayasa Mahkemesi’ne başvuru olduğunu ifade etti.
Yargı Yoluyla Hak Arayışı
Karakaş, bireysel başvuru veya norm denetimi yoluyla konunun yüksek yargıya taşınması gerektiğini belirterek mevcut düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı bulunabileceğini savundu. Adil bir sosyal güvenlik sistemi için tüm çalışanların alın terinin eşit tartılması gerektiğinin altını çizen Karakaş, çırak ve stajyerlerin hak arayışını Anayasa Mahkemesi süreci üzerinden sürdürmesi gerektiğini ifade etti.