TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu 19. Toplantısı
TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu 19’uncu kez toplandı. AKP, MHP ve DEM Parti temsilcilerinden oluşan heyetin İmralı’ya gerçekleştirdiği ziyaret sonrasında yapılan ilk toplantıda DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek söz aldı.
Raporun Niteliği ve Ortaklık Gereği
Çiçek, rapora dair ortaklık arayışının kaçınılmaz olduğunu belirterek, raporun siyasi ve hukuki varlık gerekçesine uygun olması gerektiğini vurguladı. Ortaklaşma çabalarının karşılıklı olması gerektiğini, rapor yazım sürecinde geleneksel konumda ısrar etmenin doğru olmayacağını söyledi. Raporun yalnızca yasal mevzuata sıkışmış bir belge olmaması, hukuk-politik bir nitelik taşıması gerektiğini dile getirdi. “Bu rapor onurlu, kalıcı barışa ve demokratikleşme tezine hizmet etmeli” ifadesini kullandı.
Kürt Meselesinin Tanımı ve Demokratik Cumhuriyet Perspektifi
Birinci bölümde Kürt meselesinin güvenlik sorunu olarak değil; varlığın inkarı, eşitsizlik ve hukuk sorunu olarak ele alınması gerektiğini belirtti. Cumhuriyet kurulduğunda Kürtlerin hukuk kapısının dışında tutulduğu gerçeğine atıf yaparak, Kürt halkının hukuk kapısından içeri girmesinin ve demokratik cumhuriyet bağlamının zorunlu olduğunu ifade etti. Demokratik cumhuriyet perspektifi ile Kürt halkının hukuk kapısından içeri girmesinin birbirinden ayrılamaz iki unsur olduğunu vurguladı.
Çatışmasızlık Hedefi ve Çatışmanın Boyutları
İkinci bölümde sorun tanımıyla birlikte tarihsel köklerin ve bugünkü tablonun özetlenmesi gerektiğini söyledi. Farklı tarifler olabileceğini ancak ortak hedefin çatışmasızlık olduğunu belirtti. Çatışmanın tarihsel seyri ile toplumsal, siyasal, ekonomik ve maliyet boyutlarının işlenmesinin zorunlu olduğunu ifade etti. Çatışma–çözüm–kalıcı barış üçgenine dair perspektifin yerli yerine oturtulması gerektiğini, sürecin şeffaf ve katılımcı yürütülmesinin önemini vurguladı.
Barış Stratejisi ve Ortak Kavramlar
Üçüncü bölümün “barış stratejisi” olacağını, burada somut ve güncel olmanın önemine işaret etti. Sayın Öcalan’ın rolü, silah bırakma çağrılarının gerekçeleri ve stratejik barış arayışının çerçevesinin çizilmesi gerektiğini söyledi. Üçüncü bölümde ortak kavramlarda buluşmanın zorunlu olduğunu, yeni dönemin ortak kavramları olarak demokratik cumhuriyet, demokratik ulus ve ortak vatan kavramları üzerinde somut formüllere gidilmesi gerektiğini belirtti.
Çözüm Mimarisi, Entegrasyon ve Çağrı
Dördüncü bölümün başlığı “Çözüm Mimarisi ve Hukuksal İnşa”, beşinci bölümün “Entegrasyon, Geçiş Dönemi Yasaları ve Demokratik Siyaset Hakkı”, altıncı bölümün ise “Beklentiler ve Çağrı” olacağını aktardı. Çözümün Türkiye’ye kazandıracakları ile demokratikleşme arasındaki bağın güçlü kurulması gerektiğini, ekonomik refah ile demokratikleşme perspektifinin ayrılmaz olduğunu ifade etti. Raporun, Kürt meselesinin Türkiye’nin demokratik çözümü ve demokrasi mücadelesiyle olan bağını ortaya koyması gerektiğini söyledi. Raporun tarihsel bir çağrıyla; Kürt halkının hukuk kapısından içeri girmesi, kalıcı barış ve demokratik cumhuriyet için tüm aktörlere ortak irade çağrısıyla bitmesi gerektiğini belirtti.
Öneriler: Barış Yasası ve Umut İlkesi
Çiçek, büyük barışın omurgasının demokratik entegrasyon ve barış yasasından geçtiğini savundu. Kendini feshederek silah bırakan örgüt mensupları ile bu sebeple yargılanan, cezaevine girmiş veya sürgünde yaşamış kişilerin hukuki, idari, mali ve cezai durumlarını düzenleyen özel bir çerçeve kanunu önerdi. Bu yasanın çatışmanın yarattığı siyasi ve hukuki tahribatı sonlandırmayı, kalıcı barışı tesis etmeyi, toplumsal uzlaşıyı güçlendirmeyi ve demokratik entegrasyonu güvence altına almayı amaçlaması gerektiğini belirtti. Yasa; yurt dışında bulunan siyasi nedenlerle ayrılmış kişilerin ve uzun süre cezaevinde kalanların toplumsal-siyasal yaşama katılımını güvence altına almalı, çatışma sürecinin tarafı olan tüm kesimleri kapsamalıdır. Çiçek, “Umut ilkesi”nin sadece hukuki bir mesele değil, insan onuru ve hukuksal eşitliğin zorunlu sonucu olduğunu vurguladı.
Terörle Mücadele Kanunu ve İnfaz Reformu
Terörle Mücadele Kanunu’nun tamamen yürürlükten kaldırılmasını barış ve demokratik toplum hedefine ulaşmada önemli bir eşik olarak gördüğünü belirtti. Yeni bir infaz kanununun kaçınılmaz olduğunu, ayrımcı istisna hükümlerinin kaldırılması gerektiğini söyledi. Ağırlaştırılmış müebbetlerde koşullu salıverme imkânının açılması, tecrit rejimlerine son verilmesi gerektiğini ifade etti. Yüksek güvenlikli S ve Y tipli hapishane modellerinin gözden geçirilmesi ve tecrit rejimini içeren hapishane modellerinin kapatılması gerektiğini belirtti. Hasta, yaşlı ve engelli mahkumlar için infazın ertelenmesini kolaylaştıran düzenlemeler yapılmasını, Adli Tıp Kurumu’nun tek karar merci olmaktan çıkarılmasını, idare ve gözlem kurullarının koşullu salıverme üzerindeki keyfi yetkilerinin kaldırılmasını talep etti.
OHAL, KHK’ler ve Mağduriyetlerin Giderilmesi
Muhalif kesimleri hedef alan düzenlemelerin kaldırılması gerektiğini, OHAL ve KHK’lerle yaratılan mağduriyetlerin giderilmesini istedi. Bu düzenlemelerin ve uygulamaların tazmini ve hukuki netliğe kavuşturulmasının raporda yer alması gerektiğini belirtti.