CHP’li Tanrıkulu’dan Adalet Bakanı Tunç’a İşkence ve İnsan Hakları Soruları
CHP İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, işkence ve kötü muamele iddialarıyla ilgili olarak Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na kapsamlı bir soru önergesi verdi. Tanrıkulu, 2018–2025 yılları arasındaki başvurular, soruşturmalar, takipsizlik kararları ve işkence suçundan mahkûmiyet verilen kamu görevlilerine ilişkin ayrıntıların açıklanmasını talep etti.
Tanrıkulu’nun önergesinde vurguladıkları: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2. maddesi devleti demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devleti olarak tanımlarken; Anayasa’nın 17, 19, 25, 26, 36 ve 90. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi işkence yasağını, kişi özgürlüğünü, ifade özgürlüğünü ve adil yargılanma hakkını güvence altına almaktadır. Buna karşın son yıllarda işkence ve kötü muamele iddialarının artması, ifade özgürlüğü kapsamında kalan düşüncelerin cezalandırılması, yargı bağımsızlığının zedelenmesi, Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarının uygulanmaması ile kadınlara yönelik şiddetin önlenememesi gibi hususlar Türkiye’de insan haklarının sistematik biçimde ihlal edildiğine dair göstergeler oluşturmaktadır.
Tanrıkulu’nun Bakan Tunç’a yönelttiği sorular şunlardır:
- İşkence ve kötü muameleye ilişkin; 2018–2025 yılları arasında işkence ve kötü muamele iddiasıyla savcılıklara yapılan başvuru sayısı kaçtır?
- Bu başvuruların kaçı hakkında soruşturma açılmış, kaçı takipsizlikle sonuçlanmıştır?
- Aynı dönemde işkence suçundan açılan davalarda mahkûmiyet kararı verilen kamu görevlisi sayısı kaçtır?
- İşkence iddialarında etkin soruşturma yürütülmediğine dair AİHM kararları karşısında Bakanlığınızca hangi yapısal önlemler alınmıştır?
- İşkence suçlarında zamanaşımının kaldırılması ve bağımsız Ulusal Önleme Mekanizması kurulması yönünde bir yasal çalışma bulunmakta mıdır?
- Cezaevlerinde bulunan gazeteci ve medya çalışanı sayısı kaçtır?
- 2014–2025 yılları arasında TCK 299 (Cumhurbaşkanına hakaret) maddesinden açılan soruşturma ve dava sayısı kaçtır?
- Aynı dönemde TCK 301, TCK 216 ve TMK 7/2 maddeleri kapsamında kaç kişi hakkında işlem yapılmıştır?
- Cezaevlerinde bulunan gazeteci ve medya çalışanı sayısı kaçtır?
- AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği ifade özgürlüğü ihlali kararlarının kaçı sonrası mevzuat değişikliği yapılmıştır?
- Düşünce açıklamalarının suç olmaktan çıkarılması amacıyla ilgili maddelerin kaldırılması veya daraltılması yönünde bir hazırlığınız var mıdır?
- AYM kararlarını uygulamayan hâkimler hakkında bugüne kadar kaç disiplin soruşturması açılmıştır?
- Adil yargılama ve yargı bağımsızlığına ilişkin; 2016–2025 yılları arasında meslekten ihraç edilen hâkim ve savcı sayısı kaçtır?
- Aynı dönemde yapılan hâkim-savcı atamalarında mülakat yoluyla atananların oranı nedir?
- Ceza yargılamalarında ortalama yargılama süresi kaç gündür?
- Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru kapsamında verdiği ihlal kararlarının yerel mahkemelerce uygulanmama oranı nedir?
- AYM kararlarını uygulamayan hâkimler hakkında bugüne kadar kaç disiplin soruşturması açılmıştır?
AİHM ve AYM kararlarının uygulanmamasına ilişkin sorular:
- Cezasızlık ve AİHM kararlarına ilişkin; AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği ve kesinleşmiş olmasına rağmen uygulanmayan karar sayısı kaçtır?
- Bu kararların uygulanmaması nedeniyle Avrupa Konseyi nezdinde Türkiye hakkında yürütülen ihlal süreçleri bulunmakta mıdır?
- Osman Kavala ve benzeri dosyalarda AİHM ve AYM kararlarının uygulanmamasının hukuki gerekçesi nedir?
Kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri ile ilgili sorular:
- 2025 yılı itibariyle kadın cinayeti sayısı kaçtır?
- 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen koruma kararlarının kaçı etkin biçimde denetlenmektedir?
- Elektronik kelepçe uygulamasından yararlanan dosya sayısı kaçtır?
- İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının ardından kadına yönelik şiddeti önlemeye ilişkin hangi yeni önlemler alınmıştır?
- Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’ne yeniden taraf olması yönünde bir çalışma yapılmakta mıdır?
Tanrıkulu’nun soru önergesi, ilgili verilerin, uygulamaların ve yapısal tedbirlerin açıklanmasını talep ederek insan hakları alanındaki duruma ilişkin ayrıntılı bilgi edinmeyi amaçlamaktadır. Önerge, Bakan Tunç’tan yazılı cevap talep edilmektedir.