CHP’li Yanıkömeroğlu’ndan BYD’nin Manisa Yatırımına İlişkin TBMM’ye Soru Önergesi
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İstanbul Milletvekili Sibel Yanıkömeroğlu, Çinli otomotiv şirketi BYD’nin Manisa’da kurmayı planladığı fabrikanın askıya alındığı yönündeki açıklamalar üzerine Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne soru önergesi verdi.
Yanıkömeroğlu, Temmuz 2024’te kamuoyuna duyurulan ve yaklaşık 1 milyar dolar değerinde, yıllık 150 bin araç üretim kapasiteli tesis yatırımına ilişkin anlaşmaya rağmen Manisa’da herhangi bir altyapı ya da inşaat faaliyetinin başlamadığını belirtti. Ayrıca BYD’ye yatırım taahhütleri yerine getirilmeden önce gümrük vergisi muafiyeti gibi çeşitli teşvikler sağlandığının basına yansıdığını ifade etti.
Yanıkömeroğlu, aynı konuyla ilgili daha önce verdiği soru önergesine Bakanlığın Kasım 2025’te yanıt verdiğini hatırlatarak, bu yanıtta yatırımın stratejik önemine vurgu yapıldığını ancak olası yaptırımlar ve sağlanan teşviklerin boyutuna ilişkin soruların yanıtsız bırakıldığını bildirdi.
Önergede, Haziran 2026’da BYD Başkan Yardımcısı Stella Li’nin Türkiye’deki üretim tesisi kurulum sürecinin tamamen durdurulduğunu ve şirketin önceliğinin Macaristan olduğunu açıkladığını kaydeden Yanıkömeroğlu, bunun yatırım sürecinin başarısızlıkla sonuçlandığını ve yerli otomotiv sektöründe haksız rekabet yarattığını savundu.
“TÜRKİYE’NİN ALMAKTAN VAZGEÇTİĞİ VERGİ MİKTARI NE KADAR?”
Yanıkömeroğlu, Bakan Kacır’a şu soruları yöneltti:
- Kasım 2025 tarihli cevabınızda “proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak devlet desteklerinden yararlandırılmaktadır” ifadesi yer almaktadır. BYD firması, Haziran 2026 itibarıyla Türkiye yatırımını askıya aldığını ve somut bir takviminin olmadığını ilan ettiğine göre, sözleşmede tanımlanan “proje takvimi” ve “firma taahhütleri” ihlal edilmiş midir?
- BYD’nin yatırımdan vazgeçerek önceliğini Macaristan ve Avrupa’daki diğer atıl fabrikalara kaydırmasının Bakanlığınız tarafından tespit edilen somut gerekçeleri nelerdir?
- Çin menşeli araçlara yönelik ek mali yükümlülüklerden muaf tutularak pazarda ayrıcalık kazanan bu firmanın Türkiye’yi sadece bir basamak olarak kullanmasını engelleyecek hukuki bir tedbir alınmış mıdır?
- Temmuz 2024’ten yatırımın askıya alındığı Haziran 2026 tarihine kadar geçen yaklaşık iki yıllık sürede; BYD firmasının Türkiye pazarında gümrük vergisi muafiyeti, ÖTV avantajı veya diğer yatırım teşvikleri sayesinde elde ettiği toplam maddi menfaat (Türkiye Cumhuriyeti’nin almaktan vazgeçtiği vergi miktarı) ne kadardır?
- BYD’nin taahhütlerini yerine getirmeyerek yatırımdan vazgeçmesi sebebiyle, bugüne kadar yaptığı araç satışlarından sağladığı haksız vergi avantajları ve muafiyetler, gecikme faiziyle birlikte firmadan geriye dönük olarak tahsil edilecek midir?
Yanıkömeroğlu’nun önergesi, yatırım taahhütlerinin uygulanıp uygulanmadığı, sağlanan teşviklerin boyutu ve olası hukuki yaptırımlar hakkında Bakanlıktan ayrıntılı bilgi talep ediyor.