Esnaf E-haciz Uygulamaları Nedeniyle Kepenk Kapatma Tehlikesiyle Karşı Karşıya
Artan maliyetler ve daralan talep karşısında hayatta kalma mücadelesi veren esnaf ve sanatkârlar, kamu alacaklarına yönelik uygulanan e-haciz yöntemleriyle yeni bir krizle yüzleşiyor. CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na verdiği soru önergesiyle esnafın üzerindeki finansal baskıyı ve e-haciz uygulamalarındaki adaletsizliği Meclis gündemine taşıdı.
“Borcunu Ödemek İsteyenin Hesabı Bile Bloke Ediliyor”
Durmaz, esnafın sadece borcu nedeniyle değil, borcunu ödeme çabası sırasında karşılaştığı bürokratik engeller nedeniyle de mağdur olduğunu belirtti. Banka hesaplarının tamamen bloke edilmesinin günlük nakit akışını kestiğini vurgulayan Durmaz, esnafın borcunu kapatmak için hesabına para yatırdığını ancak bu paranın dahi bloke edildiği için ödeme yapamadığını ifade etti. Tedarikçisine borcunu ödeyemeyen, kirasını ve personel maaşını karşılayamayan esnafın ticari zincirinin kırıldığını, bunun bir tahsilat yöntemi değil esnafı fiilen iş yapamaz hale getirme yöntemi olduğunu söyledi.
“Borç Varsa Kredi Yok”
Durmaz, esnafın finansmana erişimdeki en büyük engelinin vergi ve SGK borçları olduğunu hatırlattı. Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri üzerinden kredi çekmek isteyenlerin karşısına çıkan “borcu yoktur” şartının esnafı bir kısır döngüye hapsettiğini belirtti. Esnafın yalnızca bir vergi mükellefi olmadığını, sokağın güveni ve ekonominin kılcal damarı olduğunu vurgulayarak, hesabına yatırdığı paranın sistem tarafından anında bloke edilmesi nedeniyle kendi parasıyla borcunu kapatamadığını; kirasını, personel maaşını ve elektrik borçlarını ödeyemeyen esnafın üretime devam edemeyeceğini dile getirdi. “Bizim görevimiz esnafın elektriğini kesmek değil, o dükkanın ışığını açık tutmaktır. Esnafı korumak, Türkiye’nin kalkınmasını korumaktır” ifadelerini kullandı.
Esnafın Belini Bükən Kısır Döngü
Durmaz, özellikle finansmana erişimdeki adaletsizliğe dikkat çekerek esnafın içine itildiği çıkmazı şu başlıklarla özetledi:
- Borcu Olana Kapılar Kapalı: Esnaf nefes almak için kredi talep ettiğinde karşısına “borcu yoktur” yazısı şartı çıkıyor. Borcu olmasa zaten krediye ihtiyaç duymayacak olan esnaf, bu mantıkla tefecinin eline itiliyor ve üretimden kopuyor.
- Haciz Değil, Helalleşme: Borcunu ödemek için malını satmak isteyen esnaf, üzerindeki hacizler nedeniyle satış yapamıyor. Malını satması engellenirken hesabına el koyuluyor ve sonra borcunu ödemesi bekleniyor; bu durum esnafa “dükkânı kapat” denmesi anlamına geliyor.
Beklenen Müjde: “Masa Başı Değil, Çarşı Odaklı Çözüm”
Durmaz, esnafı ekonomik zorluktan çıkaracak ve yasal uygulamaları esnaf lehine çevirecek somut adımların atılmasını talep etti. Öne sürdüğü öneriler şunlar:
- Yaşam ve İşletme Payı: E-haciz uygulamasında esnafın dükkanını döndüreceği ve ailesine ekmek götüreceği tutarın bloke edilmemesi.
- Elektrik ve Temel Gider Güvencesi: Üretimin aksamaması için enerji borçları nedeniyle kesinti yapılmaması; bu borçların uzun vadeye yayılması.
- Kapsamlı Sicil ve Borç Barışı: Gecikme faizlerinin silindiği, anaparanın esnafın ödeme gücüne göre taksitlendirildiği kapsamlı bir “can suyu” paketi açıklanması.
“Esnaf Gülerse Türkiye Güler”
Durmaz’ın Bakanlığa yönelttiği 10 maddelik önergede öne çıkan sorular arasında şu noktalar bulunuyor:
- Asgari İşletme Sermayesi: E-haciz uygulanırken esnafın ticari faaliyetini sürdürebilmesi için bir “yaşam payı” veya kısmi bloke uygulaması neden yapılmıyor?
- Varlık Satışına Engel: Borcunu kapatmak için taşınmazını satmak isteyen esnafın üzerindeki hacizler nedeniyle satış yapamaması fiili bir kilitlenme değil midir? Bu konuda emanet hesap gibi kolaylaştırıcı bir model geliştirilecek mi?
- Yeni Yapılandırma Paketi: Gecikme faizlerinin silindiği, uzun vadeli ve kapsamlı bir yapılandırma paketi için SGK ile koordineli bir çalışmanın yürütülmekte olup olmadığı.
Durmaz, esnaf lehine yapılacak teknik ve yasal değişikliklerin aslında bir ülke meselesi olduğunu vurguladı ve esnafın ekonomik hayatta tutunmasına yönelik düzenlemelerin önemine dikkat çekti.