CHP’li Genç’in Soru Önergesine Bakanlıktan Sınırlı Yanıt
CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç’in, enerji desteklerinin maliyeti, borç nedeniyle elektriği kesilen haneler, icra takipleri ve desteklerin hedefleme kriterlerine ilişkin yazılı soru önergesine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan ayrıntılı veri gelmedi. Bakanlık, 2020-2025 döneminde elektrik ve doğalgazda uygulanan desteklerin toplam maliyetini; bütçeden doğrudan transfer, görev zararı, kur farkı telafisi ve çapraz sübvansiyon başlıkları altında açıklamadı. Konut, sanayi ve ticarethane aboneleri için birim başına destek tutarları da paylaşılmadı.
Yanıtta yalnızca doğalgazda mesken abonelerine yüzde 45, elektrikte ise ortalama yüzde 55 oranında devlet desteği verildiği belirtildi. Ancak bu oranların vatandaşın faturasında kaç liralık karşılığa denk geldiği, hangi tüketici grubunun ne kadar destek aldığı ve desteğin kamu bütçesine toplam yükü açıklanmadı.
Kesinti ve İcra Verileriyle İlgili Eksikler
Bakanlığın verdiği sınırlı tablodan 2025 yılında her 10 bin elektrik abonesinden 23’ünün borcu nedeniyle elektriğinin kesildiği, her 10 bin aboneden 14’ü hakkında ise yasal işlem başlatıldığı anlaşıldı. Buna karşın kesintinin kaç haneyi etkilediği, hangi illerde yoğunlaştığı, ortalama kesinti süresinin ne olduğu ve icra süreçlerinde tahsilat oranının kaç olduğu sorularına yanıt verilmedi.
Genç’in Eleştirileri
CHP’li Genç, Bakanlığın yanıtının enerji yoksulluğunun gerçek boyutunu ortaya koymaktan uzak olduğunu belirtti. Genç, şöyle dedi: “Enerji desteği yalnızca ekranda yazan bir yüzde oranı değildir. Asıl mesele, vatandaşın faturasında ne kadar destek olduğu, bu desteğin kamuya ne kadara mal olduğu, kaç hanenin borcu nedeniyle elektriksiz kaldığı ve hangi illerde bu tablonun ağırlaştığıdır.”
Genç, Bakanlıktan şu bilgilerin açıklanmadığını vurguladı: toplam maliyet, birim destek tutarı, kesilen hane sayısı, il bazlı veri ve icra takiplerinde tahsilat oranı.
Sorular: Hangi Aboneler Ne Kadar Destekleniyor?
Genç, Bakanlığın elektrikte yüzde 55, doğalgazda yüzde 45 destek verdiğini söylemesine karşın şu soruları gündeme getirdi: Bu destek kimin faturasında kaç liraya karşılık geliyor? Dar gelirli yurttaş ile yüksek tüketimli abone aynı ölçüde mi destekleniyor? Sanayiye, ticarethanelere ve konutlara sağlanan desteğin dağılımı nedir? Bu soruların yanıtı Bakanlıktan gelmedi. Genç, oran açıklamanın kolay olduğunu, ancak kamuoyu açısından önemli olanın o oranın arkasındaki gerçek maliyet ve sosyal tablonun açıklanması olduğunu belirtti.
Kesintilerin İnsan Boyutu
Genç, 2025 verilerine göre her 10 bin aboneden 23’ünün elektriğinin borç nedeniyle kesildiğini belirterek, “Bu sayı küçük gösterilmeye çalışılsa bile her oran, elektriği kesilen gerçek haneler, karanlıkta kalan çocuklar, çalışamayan esnaf, ısınma ve temel yaşam ihtiyacını karşılamakta zorlanan yurttaşlar demektir. Üstelik Bakanlık bize bunun kaç haneye denk geldiğini dahi söylemiyor. Oran verip toplam sayıyı gizlediğinizde, sorunun büyüklüğünü de görünmez hale getirirsiniz.” ifadelerini kullandı.
Bakanlığın Açıklamaları ve Genç’in Tepkisi
Bakanlık, kesintilerin önemli bölümünü unutulan faturalar, bankacılık sorunları, yazlıklar ve sezonluk işletmelerle açıkladı. Genç ise enerji yoksulluğunu birkaç teknik aksaklığa veya dönemsel kullanıma indirgemeyi kabul edilemez buldu. “Hayat pahalılığı karşısında faturayı ödeyemeyen yurttaşın yaşadığı sorun, idari bir istatistik değil, sosyal bir krizdir. Devletin görevi bu krizi görünmez kılmak değil, verileri bütün açıklığıyla paylaşmak ve ihtiyaç sahibine gerçekten ulaşan adil bir destek sistemi kurmaktır.” dedi.
2026 Hedefleme ve Kapsam Konusu Yanıtsız Kaldı
2026 yılında destek kriterlerinin değiştirilip değiştirilmeyeceğine ilişkin soru da yanıtsız bırakıldı. Genç, “Enerji destekleri yeniden hedeflenecek mi, kaç hane destek kapsamı dışında kalacak, kaç yeni hane sisteme girecek; bunların hiçbirini bilmiyoruz. Yurttaşın elektrik ve doğalgaz faturası üzerinden yürütülen bir politika varsa, bunun ölçüsü, maliyeti, kapsamı ve sonucu açık olmak zorundadır. Kamu kaynaklarıyla sağlanan desteğin hesabı da kamuoyuna verilmelidir.” ifadelerini kullandı.