CHP’li Açıkel, FATF Değerlendirmesi ve Gri Liste Riskini Meclis’e Taşıdı
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İstanbul Milletvekili Fethi Açıkel, Türkiye’nin yeniden Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından gri listeye alınma riski olup olmadığını Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Açıkel, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek‘in yanıtlaması talebiyle verdiği soru önergesinde, son gelişmeler ekseninde Türkiye’nin FATF nezdindeki durumunu ve olası riskleri sordu.
Açıkel, soru önergesinde FATF’ın tüm üye ülkelerinde yürütülen beşinci tur karşılıklı değerlendirme sürecinin devam ettiğini ve bu amaçla 2025 yılı Kasım ayında Türkiye’ye bir heyetin yerinde ziyaret gerçekleştirdiğini, heyetin kamu ve özel sektör temsilcileriyle görüşmeler yaptığını belirtti. Ayrıca, 2002–2025 döneminde Türkiye’nin bazı dönemlerde (2011-2014 ve 2021-2024) kara parayla mücadele tedbirlerine yeterince uymadığı gerekçesiyle Gri Liste’de yer aldığı; Haziran 2024 itibarıyla dördüncü tur değerlendirmeler sonucunda Gri Liste’den çıkıldığı ifade edildi.
Açıkel, 2024 yılından sonra özellikle 2025’in ikinci yarısından itibaren yoğunlaşan ve pek çok sektöre yayılan adli soruşturmalar, mali operasyonlar, gözaltı ve tutuklamaların dikkat çektiğini; Türkiye’de yapısallaşmış kara para aklama, terörün finansmanı ve kamu kaynaklı yolsuzluklar gibi sorunların sürdüğünü, dış basında da kara para aklama, altın kaçakçılığı ve yaptırımları delme yöntemlerine ilişkin raporlar ve haberlerin yer aldığını vurguladı.
Beşinci tur değerlendirmeleri sonrasında hukuki altyapı ve uygulamadaki eksikliklerin Türkiye’yi yeniden Gri Liste yaptırımına maruz bırakıp bırakmayacağının ekonomi ve reel sektör temsilcileri ile tüm kamuoyu tarafından yakından izlendiğini belirten Açıkel, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Plan ve Bütçe Komisyonu ile TBMM Genel Kurulu görüşmelerinde 5. Tur değerlendirmelerinin gidişatına ve Gri Liste riskine ilişkin şeffaf bilgi vermediğini kaydetti.
Soru Önergesinde Yer Alan Başlıklar ve Talepler
Açıkel, Bakan Şimşek’ten şu soruların yanıtlanmasını talep etti:
- FATF nezdindeki beşinci tur karşılıklı değerlendirme süreci Aralık 2025 itibarıyla hangi aşamadadır? FATF heyetinin hukuki altyapı ve uygulama açısından bakanlığınıza ve ilgili diğer bakanlıklara veya kurumlara yaptığı uyarılar olmuş mudur? Bu uyarılar nelerdir?
- Son dönemde pek çok sektör ve alanda yürütülen soruşturmalar, 2011-2014 ve 2021-2024 dönemlerinde görüldüğü gibi Türkiye’yi yeniden Gri Liste’ye alınma riskinden korumaya yönelik bir çaba mıdır?
- Bakanlığınız değerlendirmelerine göre Türkiye’nin yeniden FATF Genel Kurulu tarafından Gri Liste’ye alınma riski var mıdır? Geçmişte karşılaşılan bu riski önlemek için ne tür kurumsal ve adli adımlar atılmıştır?
- Olası bir yeniden Gri Liste’ye girilmesi durumunda uluslararası kredilendirme, finans kaynaklarına erişim ve yabancı yatırımcının kaçınması gibi sorunlara karşı ne tür hazırlıklar yapılmaktadır?
- Bakanlığınız ve ilgili kurumların çalışmalarında Türkiye’de kara para ve suç ekonomisinin toplam hacmi ne kadar olarak ölçülmektedir? Bu konuda son 23 yıllık eğilim nedir?
- Türkiye’deki kaçakçılık ekonomisinin (uyuşturucu, akaryakıt, insan, silah, tarihi eser vb.) kara para aklamaya etkisini ve kayıt dışılığın önlenmesi için bakanlığınızın diğer bakanlıklarla işbirliği içinde aldığı veya almayı planladığı önlemler nelerdir?
- MASAK başta olmak üzere kurumsal denetim ve yaptırım kapasitesinin genişletilmesi konusunda yürütülen herhangi bir çalışma var mıdır?
Açıkel, soru önergesinde ayrıca FATF’ın beşinci tur değerlendirmelerinin sonuçlarına ilişkin Bakanlık tarafından kamuoyuna ve ilgili taraflara şeffaf bilgi verilmesi gerektiğini vurguladı ve olası Gri Liste riskinin ekonomi üzerindeki etkilerine dikkat çekti.