Tanrıkulu’dan Bakan Tunç’a: Tahliye Edilen Belediye Başkanlarının Göreve İadesi ve Hukuki Dayanaklar Hakkında Soru Önergesi
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, tahliye edilen belediye başkanlarının görevlerine iadesine ilişkin olarak Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na kapsamlı bir soru önergesi sundu.
Tanrıkulu, Türkiye’de son yıllarda yerel yönetimlere yönelik artan idari ve yargısal müdahaleler çerçevesinde birçok belediye başkanı hakkında soruşturma açıldığı, bazı başkanların tutuklandığı ve görevden alındığını belirtti. Bu süreçlerde masumiyet karinesi, seçilme hakkı, seçme ve seçilme hakkının korunması, yerel yönetimlerin özerkliği, orantılılık ilkesi ve hukuki güvenlik ilkelerinin ihlal edildiğine dair kamuoyunda ciddi tartışmaların yer aldığını vurguladı.
Tanrıkulu, başta Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk, Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer ve Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar olmak üzere bazı belediye başkanları hakkında sonuçlanmamış yargılamalar bulunduğunu, hakkında tahliye kararı verilen bazı başkanların ise göreve iade edilmediğini hatırlatarak Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne atıfta bulundu.
Tanrıkulu, Bakan Tunç’a yönelttiği sorularla şu hususların açıklanmasını talep etti:
- Görevden alınan, tutuklanan ve/veya tahliye edilen belediye başkanlarının (örneğin Ahmet Türk, Ahmet Özer, Zeydan Karalar ve diğerleri) isim isim listesi nedir?
- Bu kişilerin her biri hakkında açılan soruşturma ve dava dosyalarının sayısı, dosya numaraları, suç isnatlarının hukuki nitelikleri ile tutuklama, tahliye ve adli kontrol kararlarının tarihleri nelerdir?
- Hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmayan ve/veya tahliye edilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmemesinin hukuki gerekçesi nedir?
- Görevden alma ve kayyım atama işlemleri hangi mevzuat hükümlerine dayandırılmaktadır? Bu işlemler tesis edilirken orantılılık, ölçülülük ve geçicilik ilkeleri nasıl gözetilmektedir?
- Tahliye kararına rağmen görevine iade edilmeyen belediye başkanları açısından idarenin bu tutumunun Anayasa’nın 67. ve 127. maddelerine, AİHS 3 No’lu Protokol 1. maddesine aykırılık teşkil ettiğine dair değerlendirmelere ilişkin Bakanlığınızın görüşü nedir?
- Görevden alınan belediye başkanlarının yerine atanan kayyımların yetki kapsamları, aldıkları idari kararlar, belediyelerin mali yapısı üzerindeki etkileri ve yerel halkın seçme-seçilme hakkına etkileri konusunda herhangi bir hukuki denetim mekanizması mevcut mudur?
- Görevden alma ve göreve iade süreçlerine ilişkin standart bir idari prosedür bulunmakta mıdır? Bu süreçler tüm belediye başkanları için eşitlik ilkesi çerçevesinde mi uygulanmaktadır?
- Tahliye edilen belediye başkanlarının görevlerine iadesine ilişkin idari işlemlerin tesis edilmemesi hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri açısından nasıl değerlendirilmektedir?
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları doğrultusunda seçilmiş yerel yöneticilerin görevden alınmasına ilişkin uygulamaların gözden geçirilmesine yönelik Bakanlığınızca yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
- Demokratik hukuk devleti ilkesi gereği, haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmayan ve/veya tahliye edilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesini sağlayacak yasal veya idari düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
Tanrıkulu’nun önergesinde, tahliye edilmiş veya kesinleşmiş mahkûmiyeti olmayan belediye başkanlarının göreve iade edilmemesinin idari tasarruf yoluyla seçme ve seçilme hakkını fiilen ortadan kaldırdığı değerlendirilmektedir. Önerge, ilgili mevzuat hükümleri, idari uygulamalar ve AİHS ile Anayasa hükümleri çerçevesinde açıklama talep etmektedir.