Nöbetçi Eczaneler
CHP’li Tanrıkulu, Hane Halkı Borçluluğu ve Sosyal Yardımların Durumunu Meclis’e Taşıdı
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, hane halkı borçluluğuna ilişkin yanıtlanması için Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek‘e TBMM Başkanlığı’na soru önergesi verdi. Tanrıkulu, Türkiye’de gerçek hayat ile iktidarın anlattığı tablo arasında derin bir uçurum bulunduğunu belirterek, sarayın ekonomi yönetiminin pembe tablolar çizmeye devam ettiği bir dönemde milyonlarca yurttaşın en temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamaz hâle geldiğini vurguladı.
Tanrıkulu, mahalle bakkallarındaki veresiye defterlerini bu ülkenin en acı ekonomik raporu olarak nitelendirerek, o defterlerde yazanların TÜİK tablolarında görünmeyen yoksulluğun, çaresizliğin ve derinleşen eşitsizliğin açık kanıtı olduğunu ifade etti. “Bu ülkenin kaynakları bir avuç ayrıcalıklı kesime değil, 85 milyon yurttaşa aittir” diyerek, iktidarın ekonomi politikalarının yanlışlığı sonucunda hane halkı borçluluğunun tarihi seviyelere ulaştığını kaydetti.
Tanrıkulu şu değerlendirmeleri paylaştı: Dar gelirli yurttaşlar kredi kartı, ihtiyaç kredisi ve veresiye arasında sıkışmıştır. Gıda, kira ve enerji fiyatları kontrolsüz biçimde artarken ücretler erimiş; sosyal yardımlar kalıcı bir çözüm olmaktan ziyade yoksulluğu yönetme aracına dönüşmüştür. İnsanlar geçinemiyor, borçla yaşamaya zorlanıyor ve bu tablonun bir “ekonomik tercih” sonucunda ortaya çıktığını belirtti.
Tanrıkulu, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e açıkça soruyor: Hangi verilere bakılıyor; “dengeleniyor” denilen ekonomi neden vatandaşa yansımıyor; neden yurttaşın geliri değil borcu büyüyor? Türkiye’de yoksulluk istisna olmaktan çıkıp kural hâline gelmiş, gelir dağılımı bozulmuş, sosyal devlet ilkesi yara almıştır. İcra dosyalarındaki artışın sadece ekonomik veri değil toplumsal bir çöküş göstergesi olduğunu, küçük esnafın veresiye satışının tahsil edilememesi nedeniyle vatandaşların sistem dışına itildiğini, bunun ekonomik krizden öte bir adaletsizlik krizi olduğunu ifade etti. Tanrıkulu, gelirde adaleti sağlayan, yoksulluğu ortadan kaldırmayı amaçlayan ve sosyal devleti gerçek anlamda hayata geçiren bir ekonomi anlayışı için mücadeleyi sürdüreceklerini ekledi.
Tanrıkulu’nun Bakan Şimşek’e yönelttiği sorular şunlardır:
- Türkiye genelinde son 5 yıl itibarıyla hane halkı borçluluğunun (bireysel kredi, kredi kartı ve diğer tüketici borçları) toplam tutarı yıllar bazında ne kadardır?
- Bu borçların gelir gruplarına göre dağılımı nasıldır?
- Dar gelirli yurttaşların mahalle bakkalları ve benzeri küçük esnaf nezdinde tuttuğu veresiye borçlarına ilişkin Bakanlığınızın herhangi bir veri toplama veya izleme mekanizması bulunmakta mıdır?
- Varsa, bu borçların tahmini büyüklüğü nedir?
- Türkiye’de açlık ve yoksulluk sınırının altında yaşayan hane sayısı kaçtır?
- Bu veriler hangi yöntem ve kriterlere göre belirlenmektedir?
- Son 3 yıl içerisinde temel gıda ürünleri, kira ve enerji giderlerindeki artış oranı ile asgari ücret ve ortalama ücret artışları arasındaki fark ne kadardır?
- Sosyal yardım alan hane sayısı son 5 yıl içerisinde nasıl değişmiştir?
- Bu yardımların toplam bütçe içerisindeki payı nedir?
- Sosyal yardımların yoksulluğu azaltmadaki etkinliğine ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış etki analizleri bulunmakta mıdır?
- Varsa, bu analizlerin sonuçları nelerdir?
- Yoksullukla mücadele kapsamında yürütülen sosyal destek programlarının, kayıt dışı borçlanmayı (veresiye, bireysel borçlanma vb.) azaltmaya yönelik somut bir etkisi olmuş mudur?
- Türkiye’de gelir dağılımı adaletsizliğini ölçen göstergeler (Gini katsayısı vb.) son 10 yıl içerisinde nasıl değişmiştir?
- Bu değişimin temel nedenleri nelerdir?
- Dar gelirli yurttaşların artan borç yükü nedeniyle icra takibine maruz kalma oranı nedir?
- İcra dosyası sayısındaki artışın yıllara göre dağılımı nasıldır?
- Ekonomik kriz koşullarında, küçük esnafın (özellikle mahalle bakkalları) veresiye alacaklarını tahsil edememesi nedeniyle yaşadığı finansal sorunlara yönelik herhangi bir destek veya düzenleme planlanmakta mıdır?
- Sosyal devlet ilkesi çerçevesinde, yoksulluğun yapısal nedenlerini ortadan kaldırmaya yönelik orta ve uzun vadeli ekonomik programınızda hangi somut ve ölçülebilir hedefler yer almaktadır?
- ‘KatlanmakZorundaDeğilsiniz’ şeklinde ifade bulan toplumsal tepkinin temelinde yatan ekonomik adaletsizliklere karşı, Bakanlığınızın gelir dağılımını iyileştirmeye yönelik vergi politikaları ve yeniden dağıtım mekanizmaları nelerdir?
Tanrıkulu’nun soru önergesi, hane halkı borçluluğu, veresiye uygulamaları, sosyal yardım uygulamalarının etkinliği ve gelir dağılımındaki bozulmanın nedenleri hakkında Bakanlıktan kapsamlı veriler talep etmektedir. Önergede ayrıca sosyal devlet ilkesinin güçlendirilmesi ve yoksulluğun kökten azaltılmasına yönelik orta-uzun vadeli hedeflerin açıklanması istenmektedir.