Politico’nun aktardığına göre, yapılan teklif, yeni devletlerin Avrupa Birliği’nin sunduğu birçok avantajdan yararlanmalarına olanak tanırken, tam hak sahibi olmaları ise AB’nin bazı temel reformlarını gerçekleştirmesinin ardından gerçekleşecek. Bu, yeni aday ülkelerin başlangıçta tam oy hakkına sahip olmadan üyelik elde edebilecekleri anlamına geliyor. Özellikle Macaristan Başbakanı Viktor Orbán gibi liderlerin Ukrayna’nın birliğe katılmasına daha sıcak bakmalarını sağlayabilir. Öncelikli hedef, ülkelerin politikaları veto etmelerini daha zor hale getirip, yeni üyelerin tam haklara sahip olmasını mümkün kılmak.
AB, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in genişlemeci politikalarının ışığında stratejik bir öncelik olarak genişlemeyi ilan etti ve mevcut üye sayısını önümüzdeki on yıl içinde 27’den 30’a çıkarmayı planlıyor. Ancak bu genişleme girişimi, birlik içinde çeşitli bölünmelere yol açıyor. Almanya Federal Meclisi Avrupa İşleri Komisyonu Başkanı Anton Hofrejter, ‘temel kurumsal reformlar hayata geçirilene kadar, gelecekteki üyelerin veto haklarından feragat etmeleri gerektiğini’ belirtiyor.
Bu plan, Ukrayna, Moldova ve Karadağ gibi üye adaylarının Avrupa Birliği’nin sunduğu birçok ayrıcalıktan faydalanmasını sağlayacak, ancak bu süreçte veto haklarına sahip olmayacaklar. Veto hakkı, Avrupa Birliği üye ülkelerinin istenmeyen kararları engellemek için sıklıkla kullandığı önemli bir araçtır. Önerinin amacı, yeni devletlerin başlangıç aşamasında veto hakkı olmadan üyelik kazanmasını sağlamak, böylece temel AB antlaşmalarını değiştirmeye gerek kalmadan daha esnek bir katılım süreci oluşturmak.
AB liderleri daha önce, yeni üyelerin kabulü öncesi böyle bir reformun gerekliliğini savunmuş, ancak mevcut AB üyeleri, özellikle Fransa ve Hollanda, bu tür değişimlere direnç göstermişti. Bu adım, kapsamlı reformlar gerçekleştiren fakat katılıma dair bir gelişme sağlayamayan Doğu Avrupa ve Batı Balkan adaylarında artan bir memnuniyetsizlik yaratıyor. Karadağ gibi ülkelerin durumu, AB’ye katılım müzakerelerinin 2012’de başlamasına rağmen ilerleme kaydedememesiyle dikkat çekiyor.
Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatović, ‘AB’ye en son katılan ülkenin üzerinden 10 yıldan fazla geçti ve bu sürecin yeniden başlaması gerektiğine inanıyorum’ dedi. Ukrayna Başbakan Yardımcısı Taras Kačka da benzer şekilde, genişleme yolundaki engelleri kaldırmak için ‘yaratıcı çözümler’ çağrısında bulunuyor. Ukrayna’nın AB üyeliği, Macaristan’ın vetosuyla karşı karşıya kalmış durumda. ‘Beklemek bir seçenek değil. Bu nedenle hemen bir çözüme ihtiyaç var, Avrupa Birliği ve Ukrayna için…’ şeklinde belirtiyor.
Avrupa Komisyonu’nun başkanı Ursula von der Leyen, genişlemeyi stratejik önceliklerinin merkezine yerleştirirken, AB ülkeleri bu süreçte hızlanmaya olan direnişlerini sürdürüyor. Komisyon’un, genişleme paketi olarak nitelendirilen ve farklı aday ülkelerle yürütülen müzakerelerin hızlanmasına yönelik çabaları desteklenmedi. AB diplomatik çevrelerinden edinilen bilgiye göre, Komisyon 27 üyenin resmi onayını almaksızın müzakereleri hızlandırma yoluna gidebilir.