İran-ABD İddiasında Yeni Adım: Dijital İmzalı “İslamabad Anlaşması”
ABD ile İran arasında uzun süredir perde arkasında yürütülen diplomatik temasların yeni bir aşamaya geçtiği iddia edildi. Al Arabiya ve Al Hadath’in haberine göre sürecin merkezindeki “İslamabad Anlaşması”, Cenevre’de yapılması planlanan yüz yüze görüşmeler yerine dijital imza modeliyle hayata geçirilecek. Planlamaya göre taraflar, teknik ayrıntıları netleştirmek için daha sonraki aşamada İslamabad’da fiziksel olarak bir araya gelerek nihai çerçeveyi oluşturacak.
Hürmüz Boğazı ve Ekonomik Maddeler
Sızan bilgilere göre anlaşmanın en dikkat çekici maddeleri ekonomik ve enerji dengelerini doğrudan etkileyecek. Anlaşmaya göre ABD’nin, İran’a ait küresel finans sisteminde dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığı serbest bırakması ve enerji ihracatına yönelik ağır yaptırımları aşamalı şekilde kaldırması bekleniyor. Karşılığında İran, bölgesel ve küresel ticaret için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kısıtlamaları sona erdirerek deniz trafiğini yeniden tamamen açmayı kabul etti.
60 Günlük Erteleme Formülü ve Nükleer Başlık
Taslakta öne çıkan geçici mekanizmalardan biri nükleer program başlığıyla ilgili. Buna göre ABD Başkanı Donald Trump tarafından sert müdahale gerekçesi olarak gösterilen İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda nihai kararlar 60 günlüğüne askıya alınacak. Bu süre zarfında kalıcı çözüm için müzakerelerin devam etmesi planlanıyor. Ayrıca ABD’nin, İran’ın füze programına yönelik bazı kısıtlama taleplerinden bu aşamada geri adım attığı; İran’ın savaş tazminatı taleplerinin ise müzakere masasından çıkarıldığı ifade edildi.
Tahran’dan Resmi Değerlendirme
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada süreci “dönüm noktası” olarak nitelendirerek şunları söyledi: “Bu süreçten daha güçlü çıktık. Sahadaki gerilimden diplomasiye geçiş, İran’ın kararlılığının sonucudur.” Tahran yönetimi ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine ilişkin kontrolün sürdüğünü vurgularken bölgedeki caydırıcılığın devam edeceği mesajını verdi.
Washington’ın Temkinli Dili
Öte yandan Washington cephesi daha temkinli bir dil kullanıyor. İsmi açıklanmayan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, anlaşmanın “koşulsuz bir serbestlik” içermediğini belirtti ve şu değerlendirmelerde bulundu:
- İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları tamamen imha edilecek,
- Nükleer program kademeli olarak tasfiye edilecek,
- Tüm ekonomik açılımlar, taahhütlerin eksiksiz uygulanmasına bağlı olacak,
- Bölgesel silahlı gruplara finansal destek kesilecek.
Piyasaların Anlaşma İhtimaline Tepkisi
Diplomatik gelişmeler küresel piyasalara da hızlı yansıdı. Anlaşma ihtimalinin güçlenmesiyle birlikte hisse senetleri birçok bölgede yükselişe geçti. Enerji piyasasında ise sert bir gevşeme görüldü; Brent petrol fiyatları kısa sürede yüzde 3’ün üzerinde değer kaybederek son haftaların en düşük seviyelerine geriledi.