Nöbetçi Eczaneler
Dolar Rekoru ve Orta Doğu Geriliminin Etkisi
Küresel piyasalarda dolar endeksinin 99 seviyesinde katılaşması ve Orta Doğu’da tırmanan gerilim, Türk Lirası üzerinde güçlü bir baskı oluşturdu. Dört gündür belirli seviyelerde tutmaya çalışılan dolar bugün 44,0780 TL’ye çıkarak tüm zamanların rekorunu kırdı. İran ve İsrail arasındaki çatışmaların yedinci gününe girmesiyle artan petrol fiyatları enflasyon endişesini tetiklerken, güvenli liman arayan sermaye dolara yöneldi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın gelecekteki liderlik yapısına dair yaptığı açıklamalar da bölgedeki siyasi belirsizliği artırdı.
Merkez Bankası Cepheleri: Acil Önlemler
Dezenflasyon sürecinin kritik aşamasında patlak veren jeopolitik gerilim karşısında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), geçtiğimiz Pazar iki önemli savunma hattı kurdu. Banka önce 1 hafta vadeli repo ihalelerini durdurdu ve Türk Lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başladı. Bu hamleyle birlikte TCMB, bankaları yüzde 37 yerine yüzde 40 maliyetle fonlamaya yöneldi. Bu değişiklik mevduat faizlerinde yukarı yönlü bir hareketi beraberinde getirdi; bir aylık mevduat faizleri yüzde 40 seviyelerine çıkarken, günlük mevduatı tercih edenlere yıllık yüzde 44’e varan faiz oranları sunulmaya başlandı. TCMB ayrıca gecelik borç verme faizini de yüzde 40 olarak ilan etti.
Şirketlere Doğrudan Döviz Desteği
Merkez’in devreye aldığı bir diğer mekanizma olan TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemleriyle döviz ihtiyacı olan şirketlerin serbest piyasaya hücum etmesinin önüne geçilmeye çalışıldı. Bu sistemde şirketler döviz taleplerini doğrudan TCMB üzerinden karşılarken, ödemeler belirlenen vadede yapılıyor. Piyasa uzmanları, carry trade (düşük faizli paradan kaçıp yüksek faizli paraya yatırım yapma) yoluyla mevduat yapanların yeniden dolara dönmesinin talep patlamasına yol açmış olabileceğine dikkat çekiyor.
Bir Haftada 12 Milyar Dolarlık Müdahale
Döviz rezervlerinde geçtiğimiz hafta büyük bir hareketlilik yaşandı. Bloomberg‘in paylaştığı verilere göre TCMB, liranın istikrarını koruyabilmek için rezervlerinin yaklaşık yüzde 15’ine tekabül eden 12 milyar doları piyasaya sürdü. Pazartesi günü piyasalar açılmadan likiditeyi sıkılaştıran ekonomi yönetimi, bankalar aracılığıyla dolar satışı yaparak dalgalanmayı engellemeye çalıştı. Bu müdahaleler Perşembe gününe kadar sürdü ve liranın diğer gelişmekte olan ülke para birimlerine göre daha sakin kalması sağlandı.
Uzman Değerlendirmesi: Risk Sürekliliği ve Sonuçları
JPMorgan Chase & Co. Gelişmekte Olan Piyasa Devlet Stratejisi Başkanı Nick Eisinger, mevcut politikanın kısa vadede sürdürülebilir olduğunu belirtti. Eisinger şu değerlendirmeyi yaptı: “Bunu yapmaya devam edebilecek yeterli imkanları var, ancak İran’la yaşananların uzun vadeli olması riski açık. Eğer yüksek risk ortamı bir veya iki hafta sürerse, genel olarak durum sakinleşir ve muhtemelen bir dereceye kadar normale dönebiliriz. Aksi takdirde, küresel olarak birçok riskli varlık için beklentiler çok daha zorlaşır.”
Rezervlerin Durumu: Kasada Ne Kadar Var?
TCMB’nin bankalarla yaptığı takas (swap) hatları hariç tutulduğunda, net döviz rezervleri geçtiğimiz Cuma itibarıyla 78,4 milyar dolar düzeyindeydi. Altın rezervleri de dahil edildiğinde para otoritesinin toplam rezerv mülkiyeti yaklaşık 200 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Ancak küresel petrol fiyatlarındaki artış Fed’in faiz indirimlerini Temmuz’dan sonbahar aylarına ertelemesine yol açabilir; bu durum petrol ithalatçısı Türkiye ekonomisi üzerindeki baskının bir süre daha devam edeceğine işaret ediyor.