Nöbetçi Eczaneler
Körfez Kaynaklı Petrol Şokuyla Motorine %10,5 Zam — Eşel Mobil Geri Dönüyor mu?
Körfez bölgesinde patlak veren savaş, petrol fiyatlarını yükseltti; bu gelişme sonucu motorine tek seferde %10,5 oranında zam yapıldı. Akaryakıt fiyatlarının kontrolden çıkması üzerine ekonomi yönetimi, 2021 yılında rafa kaldırılan “Eşel Mobil” sistemini yeniden masaya yatırdı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla sarsılan Körfez bölgesi, küresel enerji piyasalarını etkiledi. Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş, Türkiye’de pompa fiyatlarına “şok zam” olarak yansıdı. Yarından itibaren geçerli olmak üzere motorin fiyatlarına yapılan yüzde 10,5 artışla birlikte litre fiyatı 70 TL sınırına ulaştı.
Şimşek: Etki Sınırlandırılmaya Çalışılıyor
Akaryakıta büyük zam geleceği haberlerinin gündemde olduğu bir sırada bugün enflasyon verileri açıklandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, enflasyona ilişkin değerlendirmesinde, “Jeopolitik gelişmeler kaynaklı artan petrol fiyatlarının enflasyon etkisini sınırlandırmak üzere çalışıyoruz.” dedi. Bu açıklama fiyatlara müdahale ihtimalini gündeme getirirken, en son 5 yıl önce kullanılan sistemin devreye alınması yeniden tartışılmaya başlandı.
NTV ve Bloomberg‘in aktardığı haberlerde, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın zamların tüketiciye yansımaması için ÖTV gelirinden feragat etmeye hazırlandığı yönünde bilgiler yer aldı.
Eşel Mobil Sistemi (EMS) Nedir?
Piyasadaki bu fahiş artışların enflasyonu daha fazla tetiklememesi için ekonomi yönetimi “Eşel Mobil Sistemi”ni (EMS) devreye almayı tartışıyor. Bloomberg’in haberine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, sistemin maliyetine dair etki analizi çalışmalarına başladı.
Sistem şöyle işliyor:
- Uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru yükseldiğinde, akaryakıtın çıplak fiyatı artar.
- Normal şartlarda bu artış doğrudan pompadaki tüketiciye yansır.
- Ancak Eşel Mobil devredeyken, akaryakıta gelen zam miktarı kadar Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarı düşürülür.
- Böylece pompa fiyatı sabit kalır.
- Devlet, kendi vergi gelirinden vazgeçerek zammı üstlenmiş olur.
- Fiyatlar dünya piyasasında düştüğünde ise ÖTV tekrar eski seviyesine çekilerek hazine zararı karşılanır.
2021’den Sonra İlk Kez Masada
En son 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurlarındaki aşırı oynaklık nedeniyle rafa kaldırılan bu sistem, dezenflasyon sürecini korumak adına yeniden gündeme geliyor. Eğer bu hafta içinde karar kesinleşirse, motorindeki %10,5’lik son artışın bir kısmının veya tamamının ÖTV’den karşılanarak halka yansıtılmaması hedefleniyor.